Waluta

             

Adres e-mail:

Hasło:

Zapomniałeś hasła?

Adres e-mail:

Hasło:

Potwierdź Hasło:

apartbookers.pl

Trasa pamięci i historii - cmentarze Stary i Nowy.


Nowy Cmentarz to nazwa głównego zakopiańskiego cmentarza. Powstał on pod koniec 1907 roku. Wśród pochowanych tu ludzi niemało jest również osób zasłużonych, tak dla Zakopanego, jak i dla Polski.
Cmentarz Stary to najstarsza nekropolia Zakopanego i jedna z najstarszych nekropolii polskich, założona ok. 1850r. dzięki ks. Józefowi Stolarczykowi w pobliżu pierwszego kościoła.


1. cmentarz Stary

2. cmentarz Nowy


1. Cmentarz Stary jest malowniczo położony na początku zakopiańskiej starówki - ulicy Kościeliskiej. Wiele pochowanych tutaj osób żyje ciągle we wspomnieniach, w anegdotach, w swoich dziełach literackich i plastycznych, w książkach, artykułach, filmach.
Od zbiegu Krupówek i ulicy Kościeliskiej należy kierować się na zachód, w stronę, gdzie znajduje się drewniany kościółek. Teren przykościelny mieści, prócz cmentarza niewielką kapliczkę Gąsieniców, obok której po kamiennych żabieńcach prowadzi droga na cmentarz. Po terenie, w którym jeszcze na długo przed utworzeniem cmentarza chowano ludzi. Obok bramy wejściowej znajdują się dwie drewniane tablice. Jedna z nich przytacza rozporządzenie wojewódzkiego konserwatora zabytków z 1931 r., uznające Stary Cmentarz za zabytek narodowy. Druga zawiera motto, przypisywane francuskiemu marszałkowi Ferdynandowi Fochowi: "Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć, tracą życie". I uwaga, dodana przez proboszcza Jana Tobolaka: "Zakopane pamięta". Obok nich na murze jest kamienna tablica poświęcona tatrzańskim kurierom działającym w latach 1939-1944.
Stary Cmentarz założony został około 1850 roku na gruncie ofiarowanym parafii przez właściciela okolicznego terenu - Jana Pęksę, dzięki staraniom pierwszego zakopiańskiego proboszcza, Józefa Stolarczyka szybko po objęciu przezeń zarządu parafii. Nakłonienie zakopiańczyków do korzystania z cmentarza przy ul. Kościeliskiej nie było proste z uwagi na wielowiekowe przyzwyczajenie do grzebania zwłok w Chochołowie (wcześniej - w Czarnym Dunajcu) i Białym Dunajcu, gdzie były wcześniej założone parafie. Ponadto pochówek w sąsiednich wioskach był po prostu tańszy niż w nowo założonej, pozostającej na dorobku parafii zakopiańskiej.
Ksiądz Stolarczyk usilnie zabiegał o zmianę tego nastawienia, dbał o wygląd cmentarza, nawet sam - co odnotował w "Kronice parafii zakopiańskiej" - sadził piękne modrzewie, ocieniające bramę wejściową. Był także pomysłodawcą muru cmentarnego, wybudowanego na wzór widzianego przezeń jakiegoś cmentarza w Italii. Obecny wygląd muru cmentarnego pochodzi z lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy to w stulecie istnienia cmentarza ksiądz Tobolak przeprowadził jego renowację, wzbogacając go o kilkanaście płaskorzeźb, wykonanych w szkole plastycznej pod kierunkiem Antoniego Kenara. Początkowo cmentarz zajmował większą przestrzeń i rozciągał się aż do koryta potoku Młyniska. Ale w czasie wojny okupanci zmniejszyli go o blisko jedną trzecią, przebijając drogę pod Gubałówkę. Obecnie na Pęksowym Brzyzku znajduje się kilkaset grobów, z których wiele kryje prochy osób wielce zasłużonych nie tylko dla Zakopanego, lecz także dla całej Polski. Stąd też nazywa się czasem ten cmentarz "Cmentarzem Zasłużonych". Nazwa ta nie do końca jest prawdziwa ponieważ początkowo był to zwykły wiejski cmentarz, na którym zdarzało się także chować ludzi zaangażowanych w działalność na rzecz Podhala i Tatr. Od czasu uznania cmentarza za zabytek, pochówek na nim wymaga każdorazowo zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zdarza się jeszcze do tej pory, że chowane są tu osoby tylko z racji pokrewieństwa do dawniej pochowanych tu osób.
Cmentarz ten ma tylko jedną aleję, po obu stronach której w kilku rzędach usytuowane są groby. Tuż przy wejściu znajduje się okazały grobowiec kryjący prochy Władysława Florkiewicza - lekarza i współtwórcy Muzeum Tatrzańskiego. W drugim rzędzie znajduje się grób pierwszego proboszcza - księdza Józefa Stolarczyka. Nieco dalej znajdują się trzy grobowce rodzinne: badaczy tatrzańskiej przyrody Stanisława i Mariana Sokołowskich, grób Chramców, gdzie m.in. pochowany jest dr Andrzej Chramiec, słynny wójt Zakopanego i właściciel renomowanego zakładu leczniczego, oraz grobowiec rodziny Pawlikowskich, gdzie pochowani są m.in. mieszkańcy "Domu pod Jedlami" - Jan Gwalbert, Michał i Jan Gwalbert Henryk Pawlikowscy. Niedaleko znajduje się skromny grób dyrektora Muzeum Tatrzańskiego Juliusza Zborowskiego, a w głębi, pod płotem ozdobione pięknymi krzyżami mogiły współtwórców muzeum - Marii i Bronisława Dembowskich oraz Bronisławy Kondratowiczowej. W centralnej części cmentarza, ciągle po lewej stronie od wejścia, znajdują się płyty grobowców Władysława Orkana i Kazimierza Tetmajera. Ten ostatni pochodzi z 1986 roku, kiedy to prochy twórcy Legendy Tatr zostały ekshumowane z warszawskich Powązek i przeniesione do Zakopanego. Z tyłu, w drugim rzędzie znajdują się groby trzech "legendowych postaci zakopiańskich": Jana Krzeptowskiego-Sabały, dra Tytusa Chałubińskiego i Stanisława Witkiewicza. Kolejną grupę grobów tworzą mogiły wybitnych plastyków - Karola Stryjeńskiego, Antoniego Kenara i Antoniego Rząsy, a w drugim rzędzie - Władysława Hasiora. Rzeźby nagrobne przypominają o tym, że wszyscy trzej byli blisko związani z zakopiańską Szkołą Przemysłu Drzewnego i późniejszym Liceum Plastycznym. W drugim rzędzie grób literata i działacza lewicowego Józefa Kapeniaka, a niemal pod samym płotem - otoczony żelaznym ogrodzeniem kamień, oznaczający grób Dionizego Beka, redaktora jednego z najlepszych pism Zakopanego, "Przeglądu Zakopiańskiego".
Wśród coraz starszych i mniej reprezentacyjnych mogił dochodzi się do końca alei a po zawróceniu można oglądać groby i pomniki położone po drugiej stronie ścieżki. Znajduje się tu m.in. skromny grób dra Kazimierza Dłuskiego - założyciela sanatorium przeciwgruźliczego w Kościelisku. W tym grobowcu przez 7 lat spoczywały prochy Jana Kasprowicza, zanim wielkiemu poecie wybudowano mauzoleum na Harendzie. Kilka kroków dalej, w drugim rzędzie znajduje się niepozorny nagrobek jednego z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich Macieja Sieczki. W głębi wielki tatrzański głaz oznacza mogiłę przewodnika i kuriera tatrzańskiego Józefa Krzeptowskiego. W tej części cmentarza znajdują się także groby innych ludzi gór: przewodników Jędrzeja Wali i Stanisława Gąsienicy-Byrcyna oraz taternika i pisarza Jana Długosza. Bliżej alei ulokowano skromny grób encyklopedystów tatrzańskich: Zofii Radwańskiej Paryskiej i Witolda Paryskiego. W pobliżu płotu wzniesiono symboliczną mogiłę katyńską. Niedaleko w tej samej linii można dostrzec również symboliczną mogiłkę naczelnika TOPR-u i wybitnego alpinisty Piotra Malinowskiego.
W pierwszym rzędzie przy ścieżce zwraca uwagę rzeźba na grobie słynnego meteorologa Józefa Fedorowicza. Jej głównym elementem jest śmigło wiatraczka, obracające się w podmuchach wiatru, co nawiązuje do faktu, że Józef Fedorowicz był przez przyjaciół nazywany "Halnym Wiatrem". Niedaleko znajduje się grób literata i gawędziarza góralskiego Adama Pacha i Heleny Roj-Kozłowskiej, malarki na szkle i współtwórczyni scenariusza "Harnasiów" Karola Szymanowskiego. W pobliżu są także mogiły poety Tomasza Gluzińskiego i kompozytorów Jana Pasierba-Orlanda i Wacława Geigera.
W środku cmentarza znajduje się grób Kornela Makuszyńskiego, zawsze ozdobiony przez dzieci i młodzież kwiatami i zniczami, a dawniej - tarczami szkolnymi. Za nim, przy cmentarnym płocie znajduje się grób wybitnego botanika Mariana Raciborskiego, a obok ciekawy artystycznie nagrobek malarki i pisarki Wandy Gentil-Tippenhauer oraz symboliczna mogiła generała Mariusza Zaruskiego, twórcy i pierwszego naczelnika Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. 11 listopada 1997 r. złożono tu urnę z prochami ze zbiorowej mogiły, w której w Chersoniu pochowano generała. Opodal spoczęli ratownicy TOPR, którzy zginęli w tragicznym wypadku śmigłowca "Sokół" nad Doliną Olczyską: Stanisław Mateja i Janusz Kubica.
Obok grobu Makuszyńskiego znajduje się pomnik ofiar carskiego terroru z 1861 r., wzniesiony dzięki staraniom ks. Stolarczyka i właścicielki dóbr zakopiańskich Klementyny Homolacsowej, za którym wielki kamień ozdobiony płaskorzeźbami oznacza grób podhalańskiego pisarza Stanisława Nędzy-Kubińca. Idąc dalej w stronę wyjścia, dochodzi się do mogiły malarza Tatr Stanisława Gałka, obok której znajduje się grób narciarki i kurierki tatrzańskiej Heleny Marusarzówny. W 1993 roku spoczął obok niej jej brat, również żołnierz podziemia i wielki polski narciarz - Stanisław Marusarz. Ich przyjaciel, narciarz i taternik Bronisław Czech, który zginął w Oświęcimiu, ma symboliczną mogiłę z tyłu, z pobliżu cmentarnego ogrodzenia.
Przy alei, niedaleko bramy wyjściowej, wielki tatrzański głaz przykrywa grób speleologa i fotografa Stefana Zwolińskiego. Jego brat Tadeusz, kartograf i autor przewodników, pochowany jest w drugim rzędzie. Opodal grób Marii Witkiewiczowej, będący zarazem symboliczną mogiłą Stanisława Ignacego Witkiewicza. Prochy wielkiego dramaturga, malarza i filozofa rzekomo sprowadzono do Polski z ukraińskiej wsi Jeziory w 1988 r. Jak okazało się podczas ekshumacji w listopadzie 1994 r. - były to szczątki nieznanej młodej kobiety. W głębi, niemal przy płocie, znajduje się niewielka mogiła fundatora cmentarza Jana Pęksy. Uwagę zwiedzających przyciągają nie tylko nazwiska pochowanych tu osób, ale także artystyczny kształt wielu nagrobków. Niektóre z nich to prawdziwe dzieła sztuki, autorstwa m.in. Stanisława Witkiewicza, Antoniego Kenara, Antoniego Rząsy, Władysława Hasiora, Urszuli Kenar, Michała Gąsienicy-Szostaka i Karola Szostaka.


2. Cmentarz Nowy (ul. Nowotarska)
Ta Zakopiańska nekropolia jest największym cmentarzyskiem ofiar Tatr i ludzi gór. Znalazło tu miejsce ostatniego spoczynku bardzo wielu żołnierzy legionów Piłsudskiego i kombatantów obu wojen światowych. Pochowani są tu Polacy, Czesi, Węgrzy, Niemcy, Rosjanie i Żydzi, katolicy, ewangelicy, unici, przedstawiciele wyznania mojżeszowego i prawosławnego, ateiści.
Pod względem artystycznym Nowy Cmentarz dość znacznie ustępuje Staremu - przeważają na nim bezstylowe, standardowe nagrobki, jakich wiele na wszystkich cmentarzach Europy. Ale i tu znaleźć można piękne tatrzańskie kamienie, nieraz przyozdobione taternickim sprzętem, góralskie drewniane krzyże i kapliczki, rzeźby i pomniki w drewnie i kamieniu. Najbardziej interesujące dzieła postawili na Nowym Cmentarzu Antoni Rząsa, Karol Kłosowski, Henryk Burzec i Jerzy Popielak.
Czasami turyści dziwią się, dlaczego ten czy ów znany działacz zakopiański, wybitny przewodnik czy malarz pochowany został na Nowym Cmentarzu, podczas gdy jego zasługi predestynowałyby go do spoczywania na Pęksowym Brzyzku. Jako przykład podaje się tu osobę "króla przewodników tatrzańskich" Klimka Bachledy. Jednakże - o czym się zwykle nie pamięta - Stary Cmentarz po otwarciu Nowego, był po prostu zamknięty z przyczyn sanitarnych i nie chowano tam nikogo. Pierwszą po kilkuletniej przerwie (i przez dłuższy czas jedyną) osobą pochowaną na Pęksowym Brzyzku był Stanisław Witkiewicz. Ponadto dopiero w latach trzydziestych zaczęto różnicować pochówki według prawdziwych czy wymyślonych zasług, a zwyczaj żonglowania trumnami z cmentarza na cmentarz w zależności od koniunktury przyjął się dopiero zupełnie niedawno.
Szeroka aleja prowadzi od bramy przez najnowszą część cmentarza. W połowie jej długości, obok grobowca rodziny Chramców w kształcie niewielkiej willi, odchodzi w prawo Aleja Zasłużonych - osób działających przeważnie w rozmaitych komórkach lokalnej władzy minionego systemu, których zasługi pomału weryfikuje historia.
W środkowej części cmentarza znajduje się po prawej pomnik, upamiętniający męczeńską śmierć księdza Jerzego Popiełuszki i wszystkich ofiar stanu wojennego, wystawiony przez zakopiańskich działaczy "Solidarności" w 1994 r. Po lewej stronie jest wielkie mauzoleum księży zakopiańskich, zbudowane w latach osiemdziesiątych, z prawej - kaplica cmentarna z kostnicą, wybudowana w 1924 r.
Za mauzoleum po lewej stronie znajduje się grobowiec założyciela cmentarza, drugiego proboszcza zakopiańskiego - Kazimierza Kaszelewskiego. Obok - bardzo już zniszczony grób zakopiańskiego kupca Józefa Fabiana Słowika, pochowanego tu 31 grudnia 1907 roku. Jest to najprawdopodobniej pierwsza osoba, pogrzebana na cmentarzu przy ul. Nowotarskiej. Obecnie na grobowcu brak nawet tablicy z nazwiskiem. Naprzeciw widać grób ze stelą z żółtego piaskowca: pochowane są tu prochy Aleksandra Mniszka-Tchórznickiego, przewodniczącego polskiej delegacji na proces w Grazu w sprawie przynależności państwowej Morskiego Oka w 1902 r. Nieopodal znajduje się grób matki Kazimierza Tetmajera z napisem: "Najczystszej z kobiet, najszlachetniejszej z żon, najlepszej z matek Julii z Grabowskich Adolfowej Tetmajerowej kamień ten położył syn". Są jeszcze na tym cmentarzu pochowane matki trzech innych znanych Polaków: Aleksandra Choromańska, matka Michała, Augusta Marchlewska, matka Juliana i Katarzyna Smreczyńska, matka Władysława Orkana.
Idąc dalej na zachód znaleźć można groby kilku osób, związanych z działalnością taternicką, a wśród nich obelisk z tatrzańskiego kamienia, ustawiony na mogile Klemensa Bachledy, współtwórcy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, nazywanego "królem przewodników tatrzańskich".
Za grobem Klimka znajduje się wielki głaz tatrzański, zwieńczony rzeźbą siedzącego orła. To Pomnik Legionistów, wzniesiony w 1927 roku dzięki Stowarzyszeniu Legionistów w Zakopanem, na czele którego stał późniejszy burmistrz Leopold Winnicki. Pochowanych jest tutaj kilkunastu legionistów (mogiły wielu innych kombatantów I wojny są rozproszone w dalszych częściach cmentarza), których nazwiska wymienione są na marmurowej tablicy. Są wśród nich generałowie: Kazimierz Sosnkowski (tutaj mogiła symboliczna), Marian Januszajtis - zmarły w Wielkiej Brytanii i przeniesiony do Zakopanego, Andrzej Galica, przeniesiony z Majdanu koło Piotrkowa do Kwatery Legionistów i Mieczysław Boruta-Spiechowicz - generał kampanii wrześniowej, przez ostatnie lata życia mieszkający stale w Zakopanem. Wśród innych pochowanych tu osób zwracają uwagę groby znanych architektów zakopiańskich, również walczących w Legionach - Franciszka Kopkowicza i Zygmunta Ostafina. Obok Kwatery Legionistów stoi pomnik twórców polskiego harcerstwa Olgi i Andrzeja Małkowskich. Autorem pomnika jest Henryk Burzec. Pochowana jest tu Olga Małkowska, natomiast jej mąż, który zginął w falach Morza Śródziemnego, ma tutaj grób symboliczny.
Za pomnikiem Małkowskich po chwili znaleźć można grób kolejnego proboszcza zakopiańskiego Jana Tobolaka – m.in. inicjatora wykonania kolorowej polichromii w kościele przy Krupówkach.
W kwaterze nieopodal w skromnym grobowcu przykrytym tatrzańskim kamieniem pochowany jest jeden z najznakomitszych przewodników tatrzańskich czasów powojennych, świetny krajoznawca i wieloletni działacz PTTK - Kazimierz Dziób. Przez wiele lat kierował komisją krajoznawczą zakopiańskiego oddziału PTTK i organizował niezwykle popularne wycieczki po terenach Podhala, Spisza, Orawy, a także Beskidów i Pienin, w których brali udział głównie zakopiańczycy. Był także wykładowcą kursów przewodnickich i przez wiele lat członkiem komisji egzaminacyjnych na tych kursach.
Dalej można zobaczyć duży pomnik ofiar II wojny światowej, a na jego tyłach pomnik ofiar I wojny.
Idąc dalej w kierunku wschodnim (mając Gubałówkę po lewej ręce) i minąwszy dwa skrzyżowania stajemy przed niewielką mogiłą narożną, ozdobioną dwoma identycznymi krzyżami góralskimi, z okapami. To grób jednego z najznakomitszych taterników okresu międzywojennego - Mieczysława Świerza, który zginął na Kościelcu. Obok grobowiec innych ofiar Tatr - młodziutkich sióstr Marzeny i Lidy Skotnicówien, które w tym samym co Świerz roku 1929 zginęły podczas wspinaczki na południowej ścianie Zamarłej Turni.
Gdy przed ogrodzeniem cmentarnym skręci się w prawo, w stronę Tatr dojść można do znajdującego się po lewej stronie grobu wielkiego malarza Tadeusza Brzozowskiego. Okazały nagrobek upamiętnia jego działalność artystyczną i pedagogiczną. W tym samym grobie pochowany jest wuj Brzozowskiego, także malarz, ale i oficer Wojska Polskiego - Tadeusz Koniewicz.Naprzeciwko znajduje się grób innego malarza -Janusza Kotarbińskiego, autora polichromii zakopiańskiego kościoła.
Przy najbliższym skrzyżowaniu skręcamy w prawo i po kilku krokach dochodzimy do ocienionego tujami grobu rodziny Zubczewskich (po lewej stronie). Pochowana jest w nim Helena Sikorska - wdowa po generale, naczelnym wodzu i premierze rządu polskiego. Do bramy wejściowej idzie się przez nową część cmentarza. Powstawała ona od lat sześćdziesiątych i obecnie została niemal całkowicie zapełniona.



Kryteria wyszukiwania

Data przyjazdu

  

Data wyjazdu

  

Liczba osób

Waluta


Udoskonal wyszukiwanie
Rodzaj obiektu
Wszystkie
1 pokój
2 pokoje
3 pokoje
4 pokoje
Studio
Dom
Dzielnica
Centrum
Antałówka
Olcza
Kościelisko

Dlaczego warto korzystać z naszego systemu?

Trzymamy niskie ceny

Żadnych opłat rezerwacyjnych.
Żadnych ukrytych kosztów.
Noclegi w luksusowych apartamentach w dobrej cenie!
 

Wiele miejsc

Ponad 500 apartamentów: w Krakowie, Wrocławiu, Zakopanem, Gdańsku, Warszawie, Poznaniu, nad morzem, w górach
Wkrótce kolejne!
 

Najważniejsze miasta

Kraków,Zakopane,Wrocław,Poznań, Gdańsk,Sopot,Warszawa, w górach, nad morzem
Wkrótce kolejne!
 

Szereg udogodnień

Baza ważnych miejsc w okolicy apartamentu (muzea, teatry, kina, sklepy, parkingi itp.)
Noclegi w atrakcyjnych lokalizacjach.
 

Pomagamy turystom

Wyszukamy dla Ciebie najtańszy i najlepszy apartament.
Pomagamy już od 8.00 do 20.00
Obsługują nas bezpieczne płatności DotPay

DotPay